Lato to okres, kiedy zdrowiu i życiu człowieka zagrażają nie tylko upały, ale także choroby przenoszone przez owady i pajęczaki. W Polsce, gdzie występuje wyraźny podział na pory roku, tego typu choroby mają charakter sezonowy. Owady, takie jak komary, kleszcze mogą przenosić groźne choroby zakaźne. Wraz ze zmianami klimatycznymi i częstszymi podróżami zagranicznymi rośnie ryzyko kontaktu z chorobami przenoszonymi przez te organizmy.
Mucha tse-tse, komary, kleszcze i pchły – wszystkie te owady i pajęczaki rozprzestrzeniają choroby zakaźne stanowiące zagrożenie dla człowieka. Profilaktyka obejmuje unikanie ukąszeń, które mogą skutkować zakażeniem oraz w niektórych przypadkach szczepienia ochronne przeciw np. Kleszczowemu Zapaleniu Mózgu, żółtej gorączce, japońskiemu zapaleniu mózgu, dendze. Planując podróż za granicę warto zasięgnąć informacji nt. ewentualnych zalecanych i obowiązkowych szczepień ochronnych.
Oddzielmy fakty od mitów:
FAKTY:
Fakt: Kleszcze mogą przenosić boreliozę i kleszczowe zapalenie mózgu. Ryzyko zakażenia wzrasta, gdy pasożyt pozostaje przyczepiony do skóry przez dłuższy czas. Dlatego po spacerze w lesie lub na łące należy dokładnie obejrzeć ciało.
Fakt: Komary są odpowiedzialne za przenoszenie wielu chorób na świecie, m.in. malarii, dengi czy wirusa Zika. W Polsce zagrożenie tymi chorobami jest obecnie niewielkie, ale ukąszenia komarów mogą powodować reakcje alergiczne i dyskomfort.
MITY:
Mit: Każde ukąszenie kleszcza oznacza zachorowanie. W rzeczywistości tylko część kleszczy jest zakażona patogenami, a szybkie usunięcie pasożyta zmniejsza ryzyko infekcji.
Mit: Wszystkie owady przenoszą choroby. Większość gatunków owadów jest całkowicie nieszkodliwa dla człowieka, a wiele z nich odgrywa ważną rolę w ekosystemie, np. zapylając rośliny.
Mit: Aby łatwiej wyjąć kleszcza należy posmarować go masłem lub innym tłuszczem. Kleszcza nie smarujemy masłem, ponieważ może to doprowadzić do odcięcia mu dopływu powietrza, co skutkuje wymiotami pasożyta i przedostaniem się do naszego organizmu krętków boreliozy czy innych drobnoustrojów. Kleszcza należy usunąć jak najszybciej za pomocą odpowiedniego narzędzia.
Mit: Kleszcza możemy wykręcić, aby łatwiej odczepić go od skóry. Jedną z podstawowych zasad jest chwycenie kleszcza jak najbliżej skóry i wyciągnięcie go stanowczym ruchem pionowo do góry, następnie zdezynfekowanie miejsca wkłucia. Nie można go wykręcać, ponieważ takie działanie może dodatkowo podrażnić pasożyta i doprowadzić do wymiotów.
Mit: istnieją szczepionki przeciw boreliozie. Nie, nie ma szczepionki przeciw boreliozie. Jest szczepionka przeciw Kleszczowemu Zapaleniu Mózgu.
Mit: Jasne ubrania odstraszają kleszcze. Jasne kolory nie odstraszają kleszczy, ponieważ są one ślepe. Kleszcze wyczuwają zapachy, czują drgania, a także ciepło naszego ciała. Natomiast jasne ubrania mogą nam pomóc szybciej zauważyć nieproszonego gościa.
Mit: po ugryzieniu kleszcza zawsze powstaje rumień. Nie zawsze pokazuje się rumień po wkłuciu kleszcza.
Mit: Kleszcze żyją na drzewach i na nas skaczą. Kleszcze możemy spotkać praktycznie wszędzie, wystarczy spacer leśną ścieżką, wizyta w parku, praca na działce, a nawet spacer z psem wokół bloku. Nie obawiajmy się jednak, że kleszcz zaatakuje nas z większej wysokości niż 120-150 cm, zdecydowana większość z nich ukrywa się w trawie i niskich zaroślach. Pamiętajmy, że chociaż kleszcze nie potrafią skakać, to są w stanie błyskawicznie zaczepić się o nasze ciało lub ubrania, by potem poszukać dogodnego miejsca do ugryzienia.
Aby ograniczyć ryzyko zakażenia, warto stosować repelenty, nosić odpowiednią odzież podczas pobytu na terenach zielonych oraz korzystać ze szczepień ochronnych tam, gdzie są zalecane. Wiedza oparta na faktach pozwala skutecznie chronić zdrowie i unikać niepotrzebnych obaw.
